Tôi hỏi thật, ông đã bao giờ bước vào một quán cà phê văn phòng vào ngày cuối tuần và chứng kiến cái cảnh này chưa?
Một nhóm các chú em sinh viên, mặt mũi non choẹt nhưng ăn mặc bóng lộn. Lật chiếc Macbook sang chảnh lên và bắt đầu thao thao bất tuyệt về những chiến lược tỷ đô.
Nào là phân chia chức danh hoành tráng: “Tuần sau ông làm CEO điều hành nhé, tôi ôm ghế CMO làm thương hiệu, còn thằng kia giữ túi tiền làm CFO”.
Ý tưởng của các chú em thì nhiều như quân Nguyên, nghe qua cứ ngỡ thế giới sắp chứng kiến một đế chế mới lật đổ cả Facebook lẫn Google đến nơi. Sơ đồ Canvas vẽ đầy ba mặt giấy, slide thuyết trình hiệu ứng bay nhảy bóng bẩy không tì vết.
Nhưng nực cười ở chỗ: Khi hỏi đến cái sản phẩm cốt lõi (MVP) để đem đi bán, xem có ai thèm rút ví ra mua hay không… thì câu trả lời luôn là một khoảng lặng dài đầy ê chề.
Họp từ sáng đến đêm, ngày này qua tháng nọ, rốt cuộc chỉ có tiền nước là tăng, số lần check-in quán cà phê là nhiều lên, còn hành động thực tế thì vẫn mãi là một con số không tròn trĩnh.
Cái giá của việc “Thích bàn bạc nhưng lười làm”
Để tôi xát muối vào cái vết thương ảo tưởng đó cho ông tỉnh ra này: Ý tưởng khi chưa thực thi thì giá trị của nó chính xác là bằng không, không hơn không kém!
Ông ôm cái ý tưởng mà ông tự cho là “độc nhất vô nhị” đó rồi đi ngủ, ngày mai một thằng ất ơ nào đó ngoài kia nó bắt tay vào làm trước, ông mất trắng.
Cái hội chứng nghiện họp hành, thích bàn bạc vĩ mô thực chất chỉ là một cái cớ hoàn hảo, một chiếc mặt nạ tinh vi để trốn tránh việc phải lấm bẩn tay chân. Ngồi bàn việc trên giấy thì an toàn lắm, vì trên giấy làm gì có lỗ dòng tiền, làm gì có cảnh bị khách hàng chửi bới vào mặt!
Tôi nói điều này không phải để lên mặt dạy đời ai. Mà vì chính tôi, hồi năm 2009, cũng từng là một thằng sinh viên vĩ cuồng y hệt như vậy.
Cái thời đó, tôi với mấy thằng bạn cũng ôm mộng lớn, muốn làm hẳn một sàn thương mại điện tử hoành tráng. Thời đấy làm gì có Shopify hay Shopee sẵn như bây giờ. Cả lũ ngồi bàn mưu tính kế, quyết định dùng code forum (mã nguồn mở) để chế cháo, xào nấu lại làm web bán hàng.
Gớm, các ông không tưởng tượng được đâu. Chúng tôi họp đi↼lại, cãi vã từ ngày này qua tháng khác về giao diện, về tính năng, phân chia quyền lực trong ban quản trị như thật.
Rốt cuộc thì sao? Làm được vài bữa, đụng vào thực tế code lỗi tùm lum, khách không có, sản phẩm thì chắp vá. Cả lũ chán nản rồi giải tán, bỏ mặc cái “sàn tỷ đô” đắp chiếu vô thời hạn.
Cái tát trắng tay năm 2009 đó đã giúp tôi tỉnh ngộ: Ý tưởng to tát đến mấy mà thực thi kiểu nửa mùa thì cũng chỉ là rác! Nếu ông cứ tiếp tục ôm nhau ảo tưởng, lập team cho oai, hậu quả là ông sẽ mất thời gian, mất cơ hội, tiền túi cạn dần và biến mình thành kẻ nói xạo vĩ đại.
Giải pháp thực chiến: Nói ít lại, làm MVP ngay!
Thế giới thực không trả tiền cho những buổi họp sang chảnh, nó chỉ trả tiền cho sản phẩm thực tế có người mua. Muốn thoát khỏi vũng lầy bàn giấy, áp dụng ngay những hành động thực chiến này cho tôi:
Đầu tiên, vứt bớt đống slide rác rưởi đi và tập trung làm sản phẩm thô (MVP) trong vòng tối đa 48 giờ.
Ý tưởng làm app, làm sàn? Cấm code hệ thống phức tạp ngay từ đầu, tạo một cái nhóm chat chạy bằng cơm để thử nghiệm xem có ai thèm giao dịch không. Ý tưởng kinh doanh? Đem sản phẩm thô nhất, xấu xí nhất ra cho thị trường nó tát, từ những vết sẹo đó ông mới biết đường mà sửa cho đúng hướng.
Thứ hai, thiết lập quy tắc thép “Họp không quá 30 phút”.
Cấm tuyệt đối việc bàn chiến lược vĩ mô hay định vị thương hiệu toàn cầu khi mà tài khoản doanh nghiệp chưa đổ về một đồng doanh thu nào. Kết thúc mỗi buổi họp, bất kể là ai, bắt buộc phải có một To-do list cực kỳ rõ ràng: Ai làm việc gì, deadline chính xác đến từng phút khi nào phải xong. Thằng nào không hoàn thành? Đuổi thẳng cổ ngay, bớt rác cho team.
Cuối cùng, ép mọi hiệu quả ra con số thực tế.
Tuần này đội ngũ của ông tiếp cận được bao nhiêu khách hàng tiềm năng? Bán được bao nhiêu đơn hàng? Số dư tiền mặt thu về là bao nhiêu? Hãy nói chuyện với nhau bằng con số nhảy trên tài khoản ngân hàng, đừng bao giờ nói chuyện với tôi bằng hai chữ “tiềm năng” hay “dự kiến”.
LÀM ĐI, BỚT NÓI LẠI! Nếu ông đã thực sự thấm cái tư duy thực chiến trầy da tróc vảy này và không muốn bản thân hay đội ngũ của mình rơi vào cái bẫy “Start-up bằng miệng”, hãy hành động ngay hôm nay.